ЕКОНОМСКЕ ТЕМЕ (2025) 63 (1) 1, 1-22
Ljiljana Stričević, Nataša Martić Bursać, Milena Gocić
Rezime: Analiza stanja i kvaliteta površinskih voda na teritoriji Rasinskog okruga izvršena je na osnovu proračuna Indeksa demografske emisije (Indeks BDE) sliva Zapadne Morave, na profilu Jasika kao i definisanjem SIKV (Srpski indeks kvaliteta vode) na dve hidrološke stanice na rečnim tokovima Zapadne i Južne Morave u periodu od 2009 do 2023 godine. Indeks BDE predstavlja kriterijum održivosti u upravljanju urbanim sistemima za vodosnabdevanje i odvođenje otpadnih voda. Ovaj indikator povezuje ključne parametre (broj stanovnika i količine izlivenih otpadnih voda, merodavni i procesni proticaj u reci) u jedan broj (indeks) i omogućava lakše sagledavanje stanja vodnih resursa u vremenu i prostoru. U analiziranom petnaestogodišnjem periodu rezultati indeksa oticanja otpadnih voda pokazuju da je izražena uzlazna linija trenda, što ukazuje na pozitivnu razvojnu tendenciju indikatora sa gledišta utvrđenih kriterijuma održivosti. Kvalitet vode je analiziran na osnovu sledećih odabranih parametara: zasićenost vode kiseonikom, ph vrednost, oksidi azota, fosfati, BPK5, suspendovane materije, mutnoća, elektroprovodljivost i koliformne bakterije. Dobijeni rezultati pokazuju da je na analiziranim profilima na godišnjem nivou registrovan loš kvalitet vode (IKV 61-62). Najlošiji kvalitet vode zabeležen je na hidrološkoj stanici Maskare, na Zapadnoj Moravi, 2015. godine (IKV-57). Vode Rasinskog okruga su u najvećoj meri opterećene organskim materijama poreklom iz otpadnih kanalizacionih i industrijskih voda urbanih i ruralnih područja. Cilj rada je da se ukaže na potrebu za definisanjem planskog sistema za upravljanje vodama, čime bi se omogućilo njihovo racionalno korišćenje i u sadašnjosti i u budućnosti. Primenom koncepta održivog razvoja, stvara se osnova za racionalno korišćenje svih prirodnih resursa, kao i za unapređivanje životne sredine u celini.
Ključne reči: Upravljanje vodnim resursima; Indeks kvaliteta vode (IKV); Indeks BDE; Rasinski okrug
ODRŽIVO UPRAVLjANjE VODNIM RESURSIMA U URBANIM SREDINAMA: STUDIJA SLUČAJA RASINSKI OKRUG
Ljiljana Stričević, Nataša Martić Bursać, Milena Gocić
Rezime: Analiza stanja i kvaliteta površinskih voda na teritoriji Rasinskog okruga izvršena je na osnovu proračuna Indeksa demografske emisije (Indeks BDE) sliva Zapadne Morave, na profilu Jasika kao i definisanjem SIKV (Srpski indeks kvaliteta vode) na dve hidrološke stanice na rečnim tokovima Zapadne i Južne Morave u periodu od 2009 do 2023 godine. Indeks BDE predstavlja kriterijum održivosti u upravljanju urbanim sistemima za vodosnabdevanje i odvođenje otpadnih voda. Ovaj indikator povezuje ključne parametre (broj stanovnika i količine izlivenih otpadnih voda, merodavni i procesni proticaj u reci) u jedan broj (indeks) i omogućava lakše sagledavanje stanja vodnih resursa u vremenu i prostoru. U analiziranom petnaestogodišnjem periodu rezultati indeksa oticanja otpadnih voda pokazuju da je izražena uzlazna linija trenda, što ukazuje na pozitivnu razvojnu tendenciju indikatora sa gledišta utvrđenih kriterijuma održivosti. Kvalitet vode je analiziran na osnovu sledećih odabranih parametara: zasićenost vode kiseonikom, ph vrednost, oksidi azota, fosfati, BPK5, suspendovane materije, mutnoća, elektroprovodljivost i koliformne bakterije. Dobijeni rezultati pokazuju da je na analiziranim profilima na godišnjem nivou registrovan loš kvalitet vode (IKV 61-62). Najlošiji kvalitet vode zabeležen je na hidrološkoj stanici Maskare, na Zapadnoj Moravi, 2015. godine (IKV-57). Vode Rasinskog okruga su u najvećoj meri opterećene organskim materijama poreklom iz otpadnih kanalizacionih i industrijskih voda urbanih i ruralnih područja. Cilj rada je da se ukaže na potrebu za definisanjem planskog sistema za upravljanje vodama, čime bi se omogućilo njihovo racionalno korišćenje i u sadašnjosti i u budućnosti. Primenom koncepta održivog razvoja, stvara se osnova za racionalno korišćenje svih prirodnih resursa, kao i za unapređivanje životne sredine u celini.
Ključne reči: Upravljanje vodnim resursima; Indeks kvaliteta vode (IKV); Indeks BDE; Rasinski okrug
